Fulden Ufacık

Güven, beş harften oluşan bir kelime olarak gözükse de insanın ruhunun en diplerinde hissedilen yoğunluğu fazla ve yok olduğunda artık hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağının bilinci ile hareket edilir. Geride kalan enkazdan sağ çıkmak ise mücadelelerin en zorudur. 

Yıl 1918, Birinci Dünya Savaşı tüm şiddetiyle kendisini gösterirken Emily Bryce ailesinin sağladığı korunaklı hayatında olanları izlemek zorundadır. Fakat Emily seyirci olmak yerine en iyi arkadaşı Clarissa gibi insanlara yardım etmesi gerektiğini ruhunun her bir zerresinde hissetmektedir. Ailesinin ona biçmek istediği rolün kendisine ait olmadığının bilincinde ve kendi hayatının kontrolünü eline almak için zamanın geldiğinin farkındadır. Çünkü yirmi bir yaşına basmak üzeredir ve ailesinin onun hakkındaki kararlarına uymak zorunda olmadığı yaşın gelmesini sabırla beklemiştir.

Emily planlar kurarken hayatın da ona bir sürprizi vardır: Aşk. Hiç beklemediği bir anda kapısını çalan ve bildiği her şeyin bambaşka bir yönde akmasına neden olacak cesur ve yakışıklı Avusturalyalı savaş pilotu Robbie Kerr artık kalbinin merkezindedir. Fakat savaş devam ederken aşkın toprakta filizlenmesi mümkün müdür?

Bu cümlelerden sonra yazarın kim olduğunu bilerek adım atılacak, ancak o, bu kitapta "Agnes'in kocası" olarak yer alacak. Çünkü bu kitabın baş kahramanı Agnes. Atılan adımlarda Agnes'in hikayesi kucak açarken bu roman bir yasın derinliğini en çarpıcı şekilde gösterecek okuyucuya. İlk bölümde geçmiş ve şimdi iç içeyken ikinci bölümde ise yaşanan derin acının yasına tanık olunacak. Bu bölümler gerçekliğin ve kurgununun birleşmesi ile harmanlanmış. Eserin derinliği ise burada kendisini net bir şekilde belli edecek. 

"Bütün hayatların, her şeyin oradan dışarı aktığı ve her şeyin oraya geri döndüğü bir çekirdeği, merkezi, sıfır noktası vardır."

İsimsiz bir kız çocuğunun hikayesi bu. O, yoksul bir ailenin çocuklarından sadece birisi. Aileye yeni gelecek bebek de eklenince bakım daha da zorlaşıyor. Ailesinin çözümü ise onu başka bir aileye geçici olarak bırakmak. Böylelikle evden bir boğaz şimdilik eksilecek. 

Eser, Emanet Çocuk'un Kinsellaların evine gitmek için bir pazar sabahı babasıyla yola çıkmasıyla başlıyor. Bilinmezliğin keskinliğine doğru adım atan küçük kız çocuğunun zihnindeki soruların ve gidilen yerde onu neler beklediğinin tarifsiz sancısı ilk sayfalarda kendisini belli etmektedir.

Peki başka bir aileye emanet edilen çocuk, daha önce karşılaşmadığı bir ailede kendini evinde gibi hissedebilecek mi? Onun duyguları ve düşünceleri önemli mi, özellikle ailesi için?

Bir eve ait olma ve aile üzerine yazılmış bir eser. İsimsiz kız çocuğunun ağzından kaleme alınması eserin okuyucuyu daha da içine çekmesine olanak sağlıyor. 1980'lı yılların İrlanda kırsallarında isimsiz ve Kinsella çiftine emanet edilen küçük kız çocuğu ile karış karış dolaşırken yaşam denilen olguyu onunla yeniden tadacak okuyucu.

"Her şey bir başka şeye dönüyor, daha önce her ne idiyse onun başka biçimine."

Sayfa sayısı az olsa bile derin bir eser Sergüzeşt. Yazıldığı dönem düşündülüğünde birçok kişinin şahit olduğu hatta dile getirmediği bir konu hakkında kaleme alınmış: İnsan Ticareti. Özgürlük ve esaret kavramlarını incelikle nakış gibi işlenerek dönemin toplumsal yapısını tüm gerçekliği ile okuyucuya sunar yazar.

Farsça macera veya serüven anlamına gelen Sergüzeşt, Dilber'in küçük yaşta Kafkasya'dan esir olarak İstanbul'a getirilip satılması ile başlıyor. Satıldığı yerde gördüğü eziyetler ve sınıf ayrımını yüreğinin derinliklerine hissetse de o konaktan kurtulmak için elinden geleni yapsa da köleliğinin sonucu olarak geri dönmek zorunda kalır. Çünkü onun kendi hayatı üzerinde hiçbir hakkı olmadığı bir kağıt üzerinde satıldığında küçük yaşta Dilber'e gösterilmiştir.

"Fakat hiç ağlamıyordu. Ağlamak, uğradığımız felaketlere karşı vücudumuzda kalan son kuvvettin bir feryadıdır. Ağlayamadığımız zamanlar, bizde o kuvvetin de mahvolduğu vakitlerdir ki, onun yerini alan dokunaklı bir sessizlik en şiddetli acıyla dökülen gözyaşlarından daha yürek sızlatıcıdır."

Yıl 1957. Albert Camus Nobel Barış Edebiyatı Ödülü'nü almak için gittiği Stockholm Belediye Sarayı'nın kürsüsünden sesleniyor dinleyicilerini. Bu konuşma ile sayfalar çevrildikçe onun yaşamının en önemli anlarını bir film şeridi gibi gözlerinin önüne geliyor okuyucunun. Laurent Gnoni'nin her bir çizimde Camus ile Cezayir ve Fransa sokaklarının derinliklerini izlerken ailesi ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerine tanıklık edilecektir.

"Sevgi ve birkaç sözcük çizilmiş bir kaderi değiştirebilirdi."

Yazar, çizgi romanı sanki Albert Camus'un çocukluk arkadaşı yazmış gibi kaleme almış. Bu çocukluk arkadaşı Albert Camus'e sanki bir mektup yazmış gibi Albert Camus'un hayatını tıpkı bir hikaye gibi anlatıyor ve neler düşündüğünü sevgisini göstererek açığa çıkarıyor. Bu detay bütün çizgi romanın havasını tamamen bambaşka bir boyuta taşıyor. Aslında her yerde bulunabilecek bir biyografiyi okuyucu hayatın içerisindeki birçok duyguyu hissederek ve içinde yaşayarak Albert Camus'un ruhunu keşfedecektir. Özellikle annesi, ülkesi ve yazma ile olan ilişkisini...

"Yazar, kendisine varoluş nedeni sağlayacak yaşayan bir toplum duygusunu yeniden bulabilir. Bu yalnızca, elinden geldiğince, mesleğini yüce kılan iki görevi üstlenmesi koşuluyla olur: Hakikate Hizmet ve Özgürlüğe Hizmet. Hakikat gizemli, kaçak ve daima elde edilmesi gerekendir. Özgürlük ise tehlikelidir, hem çoşku verir hem de yaşaması güçtür."

Albert Camus'un belki de en bilenen eserlerden birisi olan Yabancı şu cümle ile başlar: "Bugün annem öldü. Belki de dün, bilmiyorum." Duygular ve gerçeklik üzerine düşündüren bu cümle onun hayattaki her bir olayı yazabileceğinin fısıltısını çoktan iletmiştir okuyucusuna. Özellikle acı üzerine yazdıklarını hayata bakış açısının bir göstergesi niteliğinde. 

Annesini çok sevse de zenginlerin okuluna gittiği ilk zamanlarda bir anda annesinin öldüğünü -çünkü diğer çocukların ailesi gibi zengin değil- söylemesi ve bundan utanç duyması; bana Yabancı kitabındaki ilk cümleyi hatırlattı. 

Cezayir'in hem eserlerinde hem de gazete yazılarındaki büyük önemi ise hayatının en önemli yapı taşı. Eser ilerledikçe Nobel Barış Ödülü konuşmasını ve Said Kessal'ın ona yönelttiği soru ile adalet ve annesi arasında söylediği son söz ile gerçekliğin acısını derinlikle göstermiştir.

"Acılara merhem olan sözcükler. Senin sözcüklerin bizimdi ve bizim olarak kalacak. Eskimiş kuşağımızın sözcükleri. Gelecek nesillerin sözcükleri."

José Lenzini'nin ünlü Camus uzmanı olması da eserin derinliğine katkı sağlamış. Eğer biyografi türünde eserler ve çizgi roman okumaktan hoşlanıyorsanız bu kitabı mutlaka incelemelisiniz.