Fulden Ufacık

Nasya ve Bulut'un hikayesi sevgi ve nefretin aynı perdede sergilenen bir oyunu gibidir. Güzelliğin  kalpte yer edinerek aşkın ortaya çıkması ile başlayan oyun, geçmişin getirdikleri ve eylemlerin sonucu ise takıntı ve nefretin eklenmesi ile devam eder. Artık nefret ve sevgi aynı sahnededir. Bu duygulardan birisini seçmek ise Nasya ve Bulut'un kararına bağlıdır.

Nasya, geçmişindeki travmalardan başka bir şehre kaçarak kurtulmaya çalışan ancak kaçmak eyleminin çözüm olmadığı bir girdabın içerisinde olan bir karakterdir. Aradığı sevgiyi yanlış bir kişide bulacağına inanarak zamanını harcar ancak bazı şeyleri fark ettiğinde artık çok geçtir. Volkan ile evlenmiş, yeni hayatına alışmaya çalışırken Volkan'ın gerçek yüzü ile karşılaştığında sığındığı tek yer olan bir parkın on birinci bankında bulur kendisini.

Bulut ise mantığı ile hareket eden, duyguların ise insanı düşünmekten alı koyan bir unsur olarak görür. Mantığın onu asla şaşırtmadığına ve insan psikolojisini iyi bildiğini her zaman savunur. Arkadaş çevresi tarafından da bu şekilde bilinirdi. Taa ki Nasya'yı ilk önce düğününde daha sonra ise on birinci bankta görene kadar...

"Kibir Firavunlar doğurur ama her firavun da Musa'sıyla birlikte doğar."

Bulut, Nasya'nın güzelliğinden etkilenerek aşkın kollarına bırakmak ister kendisini. Nasya'nın yaşadıklarını bilir ancak yapılan seçimler ve geçmişin tozlu sayfası da onlarla birlikte hareket ettiğinde geri dönülemez girdabın içerisinde yer alacaktır ikisi de. Bulut'un o mantıklı halleri Nasya ile yok olurken, Nasya içinse bambaşka çıkmazlar ortaya çıkacaktır. Özellikle geçmişin yükünü üzerinden atamadan onun pençesi ile yeniden karşılacaktır. Geriye ise takıntıların ve aşkın farklı bir yüzü kalacaktır.

Kitabın önsözünde de bahsedildiği gibi herkes için başka bir duyguyu uyandıracak bu eser. Saplantılı bir ilişkinin Bulut ve Nasya'nın yaşamına etkisini okurken iletişimin önemini de fark edecek okuyucu. Üstü kapatılmak istenen olayların ileride bambaşka şekilde etrafa saçılması ise geri dönüşü olmayan bir yolun zeminini hazırlamaktadır. 

Yazar eseri kendisine has diliyle okuyucu ile sohbet havasında kaleme almış. Yaşanılan olayların Nasya ve Bulut'un psikolojisi üzerinden ele almış. Bunu yaparken de insan ilişkilerine de atıfta bulunmuş. Eser, kısa olmasına rağmen sürükleyici ve saplantılı bir ilişki okuyacağınızı bilmenize rağmen neler olacak diye merakla sayfaları çeviriyorsunuz. Özellikle son kısmın vurucu bir etken olduğunu düşünüyorum. Kitabı kapatırken elde kalan keşkeler ise Bulut ve Nasya'nın ilişkisinin bir özeti niteliğinde.

Eğer bu türde eserler okumaktan hoşlanıyorsanız kitaba bir şans verebilirsiniz.

Onları gazete haberlerinde biliyor aslında sayfaya çeviren kişiler ve bu eserde yeniden gözler önüne gelmeye hazır bu kadınlar. Kimisi güzelliğini gizlemek için şişmanlıyor çünkü bedeni güzel olmazsa ona kimse dokunamaz. Kimisi menapoza girdiğinde artık kendi hayatının sahibi olduğunu düşünüyor. Kimisi sistemin çarklarında kendisine yer edinmeye çalışıyor çünkü para kazanması gerekli. 

"Kimse sizi anlamayıp doğru düzgün anlatmayınca, kendinizi anlatmak ihtiyacı dizginlenemez oluyormuş meğer."

Zeynep Kaçar da kendi bildiği yoldan anlatıyor kadınları. Yer yer mitlerin gücünü kullanarak erkek egemenliğinde bir kadının yaşadıklarını çarpıcı bir şekilde aktarıyor, yer yer kadının toplum üzerindeki konumunu olay örgüsü ile şekillendiriyor. Bunu yaparken de kendisine has mizah yüklü dilini kullanmaktan da asla çekinmiyor. Çünkü çekinmesi gerekenlerin ona bu satırları yazdıran kişiler olduğunu düşünüyor.

"Yazar olmanın güzel yanları var, yazdıkça soğuyor insanın içi, yazdıkça duyuyor başkaları yaşadığımız gerçeği."

Yazarın derin bir gözlem gücü var. Gözlemlediklerini kaleme alırken okuyucunun yazılan satırları düşünmesini istiyor. Öykülerdeki karakterlerin davranışlarını aktarırken günümüzde tanık edilen olaylara da inceden gönderme yapıyor. Böylelikle hikayelerin akılda daha da kalıcı olmasına olanak sağlamış. 

"Gerçek süslenmediğinde kelimelerle, uyumsuz, sinir bozucu, yabani duruyor, biliyorum. Bir diken gibi batıyor rakamların keskin dili kelimelerin zarafetine."

Eğer öykü okumaktan hoşlanıyorsanız bu esere bir şans vermenizi öneririm.

"Sevmek bir eylemden öte, bir karar, bir teslim oluştu. Hiç hazır olmasa da, öyle olağan, öyle rahat, öyle olması gerektiği gibiydi ki her şey, kaçmayacaktı."

"Aşk, direnmenin en çiçekli yöntemiydi."

Valerie sanat ile ilgili makaleler kaleme alan bir gazetecidir ve bu davetin meslek hayatını etkileyeci kesindir.

"Bir görüntüyle ilgili duygu ne kadar güçlüyse etkisi o kadar uzun sürer."

Svalbard'daki atölyelerinde AURORA'nın tablolarının yapım aşamasına tanıklık edebilme fırsatını elinin tersi ile itmek yerine kabul etmeyi seçti Valerie. Çünkü AURORA'nın davet ettiği ilk yerel gazetecinin kendisi olduğu düşüncesiydi. Aynı zamanda AURORA'nın resimleri de tıpkı Munch gibi duyguları yansıtmakta ustadır. 

"Bir sanatçı her duygudan yararlanmak zorundadır."

AURORA'nın yedi gün içerisinde çıkaracağı sanat eserinin süreç aşamasına tanıklık ederken kuzeyin soğuğunun iliklerde hissedildiği, yalnızlığın ve bilinmezliğin atölyenin duvarlarında kol gezdiği bu yerde Valerie, kendi düşüncelerinin derinliklerinde kaybolacaktır. Bu düşünceler ise sanıldığı kadar masum değildir. Hatta ekibin sanat eserini çıkarırken başvurduğu adımlar ve istekler ise Valerie'nin psikolojisini sarsarken gerçeğin açığa çıkması için mücadele ederken bulacaktır kendisini.

"Her zaman, her zaman bir şeyler akla gelir ama ne sıklıkla bir fikir sonuna kadar, gerçekten sonuna kadar götürülür?"

Kısa ama psikolojik gerilimi yüksek bir eser Valerie Vogler'in günlüğü. Yaşanan olayların sindirilmesi ve bir sanatı ortaya çıkması için yapılan eylemlerin sınırsızlığına tanık olan okuyucuyu beklenmeyen bir ters köşe karşılayacak. 

Yazarın akıcı dili ile daha neler olabilir ki diye çevrilen sayfalarda insan psikolojisinin karanlık yüzü bambaşka boyutlara doğru adım atılacak. Az sayfa olmasına rağmen içerisinde yer alan psikolojik gerilim ile yaşam ve ölüm arasındaki o ince çizginin kuzeydeki ufuk çizgisine benzediğini sanat ve insan üzerinden irdeleyecek okuyucu. Kasım ayının güneş görmeyen kuzey bölgesindeki atölyede yaşananlar ise ruhun bilinmezliğine gönderme niteliğinde.

Yazarın sanat ve psikolojiyi harmanladığı bu eseri okurken sanki psikolojik gerilim türünde bir film izlediğimi sandım. Net cümleler ile Valerie'nin olaylar karşında neler hissettiğini kendisine has kalemi ile satırlara dökmesi kurgunun bütünlüğünü sağlamış bana göre.

Eğer psikolojik gerilim türünde eserlerden hoşlanıyorsanız bu kitaba şans vermenizi öneririm.

Eski ev sahibi Hikmet, mahalleli tarafından sessiz ve kendi halinde olarak tanınan birisiymiş. Bir defasında mahalledeki bakkal sahibi Kemal'e bir oğlu olduğunu söylemek dışında pek konuşkan olmadığını Yusuf, o mahallede oturan Meryem'den duyar. Bu durum Yusuf'un daha da meraklandırırken evi temizlerken bulduğu defterin Hikmet'in günlüğü olduğunu fark ettiğinde hayatı artık eskisi gibi olmayacaktır.

"İlk bakışta sıradan ve basit görünen her şey, derinlerde birçok sır barındırıyordu."

Günlükte yazılanlar bir iç döküştür. Geçmişte yaşanılamayanlara karşı bir ağıt, pişmanlığın ruha sarmaşık olup daha da köklenmesi, kavuşulamayan aşkın ızdırabı mürekkebe damlarken gidenin mi yoksa kalanın mı daha fazla yok olduğunun bir kanıtı. Belki de en zoru var olan ancak parçalanmış bir ruhun yanında solanlar... Ne yaparsa yapsın geçmişi silemeyeceğini anlayan ancak yine de kalanlar. İçlerinde besledikleri umut yavaş yavaş azaldığında geriye sadece bir beden kalır. Parçalanan bir ruh hatalarının bedelini yanındakilere ödetirken bu oyunda en masum olanların kaderi gölgede kalmaktır.

"Bazı kelimeler vardır yoruma açık olmayan, geçtiğinde tartışması bile yapılamayan, akan suların durduğu, ağza alınmaya bile korkulan, bize de bulaşır kiri diye fersah fersah kaçılan, üzerine yapıştı mı bir daha çıkması mümkün olmayan..."

Yusuf günlüğün sayfasında kaybolurken Hayriye, Esma ve Hikmet'in geçmişinde kendi benliğinin parçaları ile karşılacaktır. Hikmet'in geçmişte yaşadıklarına olan pişmanlığı, suçluyu dışarıda arama çabaları ve alınan kararların sonuçları...

Yazar, Yusuf karakterinin İstanbul'a gelmesi ile başlattığı romanının içerisine serpiştirdikleri ile okuyucuyu sırların içerisine davet ettiğini fısıldıyor. Yusuf'un taşındığı mahalleye geldikten sonra olanları, günlükte yazılanlar ve komşularının düşüncelerini de aktarırken geçmiş ve günümüz arasındaki bağlantıyı incelikle kurması olay örgüsünü sağlamlaştırmış. Yazar akıcı bir kullanarak kaleme aldığı bu eserde Yusuf ve Hikmet karakterlerinin hayata ve yaşananlara karşı oluşan psikolojilerini derinlemesine işlemiş. Bu sayede eserin kapağını kapatırken görünenin ardında neler olabileceğini de sorgulatıyor okuyucuya. 

Eğer bu türde eserlerden hoşlanıyorsanız kitabı incelemenizi öneririm.

Hikayeler, Zülfü Livaneli'nin 1970'lı yıllardaki gözlemlerini kalemine aktarması denilebilir. Kitabın en başında "Bu öykülerdeki kişiler gerçek yaşamdan alınmamıştır." cümlesi yer alsa da sayfaların içerisindeki bazı gerçeklik de kendisini belli ediyor. Özellikle Bir Arpa Boyu adlı hikayesini okurken yazarın otobiyografik eseri Sevdalım Hayat'taki bir anısı okuyucunun gözünde yeniden canlanabilir. 

Zülfü Livaneli'nin kaleme aldığı bazı eserlerinde fark edilen bir diğer durum ise insanın psikolojik unsurların da barınmasıdır. Arafat'ta Bir Çocuk adlı sekiz hikayenin yer aldığı eserde de bu unsuru ön plana koyarak 1970'li dönemindeki devlet baskısını da okuyucusuna aktarmıştır. Yakalanma korkusu, polisin halk üzerindeki etkisi, yaşanılan yerden güç veya zorunlu ayrılık gibi temaların insanın ruhunda bıraktığı izleri kendisine has dili ile kaleme almış. Bu hikayelerin bugün de aynı his ile okunması Livaneli'nin kitabın sonunda eseri hakkında verdiği röportajda söylediği cümle ile aktarılabilir:

"Ama edebiyat ilginç bir şey. Bambaşka koşullar altında yazdığınız bir cümle dönüyor dolaşıyor, onca yıl sonra başka bir gerçekliği çağrıştırabiliyor."

Arafın insan üzerindeki belirsizliğini, geçmişin izleri ile geleceğin zorluğunu ve beklentilerin yok olduğunu gösteriyor bu öyküler. Karamsar öğeler de bulunsa insan olmanın bir adım atmak olduğunu da haykırıyor. Öyle ağdalı bir dil kullanmamış Livaneli, olduğu gibi sunmak istemiş hikayelerini. Hikayeler bittiğinde ise okuyucuyu o dönemin kasvetini ve insanların seçimlerini düşündürtür. 

"Hayattan ve kalbimden bütün izlenimleri süzüp bir damla gibi dökmeliyim, anlıyor musun? Kitleleri aydınlatacak, harekete geçirecek kavga şiiri... Gerçek şiir! Yazamıyorum. Bugün, bu yaşadığımız gün fazla etki yapıyor. Bugünü fazla yaşadın mı yazamazsın. Olaylara ve kendime uzaktan bakabilmeliyim. Hatta sana da, sana da... Bir kavganın, bir mücadelenin, çiçek açan hayatın dilidir şiir."

Bana göre eğer Zülfü Livaneli'nin kalemi ile yeni tanışacaksınız başka bir eseri ile başlamanızı öneririm. Öykü oldukları için romanlarındaki gibi bir atmosfer mevcut değil bana göre. Ancak öykü okumaktan hoşlanıyorsanız ve Livaneli'nin kalemi ile başka bir eseri ile tanıştıysanız bu esere bir şans verebilirsiniz.

Sevdalım Hayat Kitap Yorumu